Prawnik odpowiada

Odpowiedzi prawnika na wybrane pytania czytelników.

Limit umów terminowych

Nauczyciel bibliotekarz zatrudniany jest od 1 września 2016 r. corocznie na podstawie artykułu mówiącego o zaistnieniu potrzeby wynikającej z organizacji nauczania. Czy obowiązuje limit umów terminowych?

Tak. Od 1 września 2019 r. okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nauczyciela zawartej w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie tych umów między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 36 miesięcy (art. 10 ust. 12 Karty Nauczyciela).

Do 36-miesięcznego okresu zatrudnienia wlicza się umowy o pracę zawarte:

  • począwszy od dnia 1 września 2019 r.;
  • na następujące po sobie okresy, o ile przerwa między rozwiązaniem poprzedniej a nawiązaniem kolejnej umowy o pracę nie przekroczyła 3 miesięcy.

Powyższego limitu nie stosuje się do umów o pracę na czas określony zawartych:

  • w celu zastępstwa za nieobecnego nauczyciela, jeżeli ich zawarcie w danym przypadku służy zaspokojeniu rzeczywistego okresowego zapotrzebowania i jest niezbędne w tym zakresie w świetle wszystkich okoliczności zawarcia umowy;
  • z nauczycielem nieposiadającym kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska, tj. zawartych na podstawie art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela;
  • z nauczycielem stażystą na okres realizacji stażu na podstawie art. 10 ust. 2 Karty Nauczyciela;
  • w przypadku przedłużenia umowy o pracę do dnia porodu, zgodnie z art. 177 § 3 ustawy – Kodeks pracy.

Zakładam, że w opisanej sytuacji rzeczywiście istniały przyczyny związane z organizacją nauczania i nauczyciel prawidłowo był corocznie zatrudniany. Skoro tak, limit 36 miesięcy należy liczyć od 1 września 2019 r.

Pensum nauczyciela bibliotekarza

Nauczyciel jest zatrudniony w pełnym wymiarze godzin 30/30 na umowę o pracę na czas nieokreślony. Czy można przyznać mu na mocy porozumienia stron na czas nieobecności zastępowanego pracownika dodatkowych 10 godzin?

Nauczycielowi zatrudnionemu na stanowisku bibliotekarza można przydzielić godziny ponadwymiarowe, ale łączna liczba godzin nie może przekroczyć 40 w tygodniu.

Teoretycznie nie ma przeszkód, aby przydzielić nauczycielowi godziny ponadwymiarowe, niemniej nie w limicie do 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć, gdyż w konsekwencji doszłoby do przekroczenia 40-godzinnej tygodniowej normy czasu pracy (art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela). W analizowanym przypadku nauczyciel miałby realizować dodatkowo 10 godzin zajęć, a więc wymiar jego obowiązkowych zajęć wynosiłby 40 godzin tygodniowo. W takim wypadku nauczyciel nie będzie miał już możliwości realizowania pozostałych obowiązków, tj. innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły, w tym zajęć opiekuńczych i wychowawczych uwzględniających potrzeby i zainteresowania uczniów oraz zajęć i czynności związanych z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym (art. 42 ust. 2 Karty Nauczyciela). Oznacza to, że limit planowanych dla nauczyciela godzin zajęć nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo.

Lekcje biblioteczne w liceum

Jestem nauczycielem bibliotekarzem w liceum ogólnokształcącym. Czy zawarty w nowym statucie szkoły zapis odnoszący się do zadań nauczyciela bibliotekarza dotyczący prowadzenia przeze mnie oprócz zajęć opiekuńczo-wychowawczych (w ramach nagłych zastępstw i opieki nad grupami uczniów nieuczęszczających na lekcje religii) także zajęć dydaktycznych dotyczy prowadzenia lekcji bibliotecznych, które według nowej podstawy programowej już od dawna nie obowiązują?

Jeżeli statut zawiera wskazane w pytaniu formy realizacji zajęć przez nauczyciela bibliotekarza, to ich realizacja jest jego obowiązkiem. Lekcje biblioteczne, mimo że nie są ujęte w ramowych planach nauczania liceum ogólnokształcącego, to jednak mogą być organizowane na podstawie zapisów statutu. Są one bowiem formą dostarczania uczniom wiedzy o ofercie biblioteki, informacji o sposobach poszukiwania w księgozbiorze potrzebnych informacji i źródeł – np. w celu opracowania prac zleconych przez nauczycieli. Służą także rozwijaniu zainteresowań uczniów i wyrabianiu oraz pogłębianiu nawyku czytania i uczenia się. Z punktu widzenia czasu pracy bibliotekarza stanowią realizację innych zajęć i czynności wynikających z zadań statutowych szkoły.

Awans zawodowy bibliotekarza – czy w każdym przypadku?

Czy mając wymagane kwalifikacje do objęcia stanowiska nauczyciela bibliotekarza w szkole podstawowej, trzeba zawsze przechodzić całą ścieżkę awansu zawodowego, od nauczyciela stażysty zaczynając? Czy można zostać zatrudnionym w bibliotece szkolnej na innych zasadach, spełniając przy tym wymogi kwalifikacyjne?

Tak. Osoba zatrudniana na stanowisku nauczycielskim musi rozpocząć ścieżkę awansu zawodowego. Niejako z automatu z dniem zatrudnienia staje się nauczycielem stażystą i ma obowiązek realizowania stażu na stopień nauczyciela kontraktowego (art. 10 ust. 2 Karty Nauczyciela). Tylko w niektórych okolicznościach nie stosuje się przepisów dotyczących awansu zawodowego – np. w sytuacji, gdy nauczyciel nie ma kwalifikacji i jest zatrudniony w szkole za zgodą kuratora – art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela. Tylko w przypadku, kiedy w szkole dochodzi do zatrudnienia osoby niebędącej nauczycielem do prowadzenia zajęć za zgodą kuratora (art. 15 ust. 2 Prawa oświatowego), nie stosuje się przepisów Karty dotyczących awansu zawodowego. Taka osoba nie jest nauczycielem w rozumieniu ustawy – Karta Nauczyciela. Tym samym osoby zatrudnione na podstawie art. 15 Prawa oświatowego nie posiadają stopni awansu zawodowego, jak również nie mogą realizować stażu w ramach awansu zawodowego według regulacji rozdziału 3a Karty Nauczyciela.

Płatne zastępstwa czy możliwość odpracowania

Czy pedagog i bibliotekarz w czasie swoich godzin pracy mają mieć płatne zastępstwa? Jeśli tak, to czy mają te godziny odpracowywać i kiedy?

Choć w praktyce jest to powszechne, to jednak przyznawanie pedagogowi i bibliotekarzowi godzin zastępstw w czasie, w którym powinni wykonywać swoje nominalne obowiązki, jest nieprawidłowe. W ten sposób bowiem powstają przerwy w dostępności biblioteki i pedagoga. Jeżeli zastępstwa są konieczne (nie ma innego wyjścia), to pedagog i bibliotekarz powinni być zobowiązani do przepracowania swoich nominalnych godzin w innym terminie ustalonym przez dyrektora (o ile na takie rozwiązanie pozwala regulamin pracy). Wówczas to godziny zastępstw będą przekraczały wymiar zajęć tych nauczycieli (zgodnie z art. 35 ust. 2a Karty Nauczyciela) i będziemy mogli mówić o doraźnych zastępstwach zgodnie z Kartą Nauczyciela. Oczywiście należy za nie zapłacić.

Dyżur niepełnoetatowca w dni wolne od zajęć

Pracuję w bibliotece szkoły podstawowej na 1/2 etatu. W dni wolne od zajęć dydaktycznych w szkole organizowane są dla dzieci zajęcia opiekuńcze, tzn. nauczyciele różnych specjalności pełnią kilkugodzinne dyżury w świetlicy szkolnej. Chciałabym się dowiedzieć, czy zatrudnieni na część etatu nauczyciele też powinni pełnić dyżur opiekuńczy w pełnym wymiarze, czy też skrócony proporcjonalnie do wymiaru etatu.

Tak, dyżur może być pełniony w pełnym wymiarze. Dyrektor musi jednak pamiętać, że nie może być naruszona w tym przypadku 20-godzinna norma tygodniowa zatrudnienia nauczyciela.

Dyżury opiekuńcze podczas przerwy świątecznej, jeśli zostaną zarządzone przez dyrektora szkoły, są zajęciami opiekuńczymi wynikającymi z celów statutowych szkoły (a nie pensum), a więc są realizowane w ramach obowiązków nauczyciela i w granicach otrzymywanego przez niego wynagrodzenia. Skoro tygodniowa norma nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze wynosi 40 godzin, to norma bibliotekarza zatrudnionego na ½ etatu wynosi 20 godzin (art. 42 Karty Nauczyciela). W ramach tego czasu nauczyciel obowiązany jest realizować pensum w wymiarze 15 godzin oraz inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły (w tym zajęcia opiekuńcze w dniu wolnym od zajęć) i związane z przygotowaniem się do zajęć, samokształceniem i doskonaleniem zawodowym. Z Karty Nauczyciela nie wynika obowiązek wypracowania normy tygodniowej przez każdego nauczyciela, włączając w to nauczyciela niepełnozatrudnionego. Nie wynika również obowiązek stosowania proporcji przy zatrudnieniu w niepełnym wymiarze czasu pracy. To jedynie wytyczna dla dyrektora, aby określając zakres obowiązków, nie przekroczył 40 godzin przy pełnym etacie i 20 godzin przy połowie etatu.

Zmiana formy prawnej zatrudnienia z umowy o pracę na mianowanie

Pracuję jako nauczyciel bibliotekarz w dwóch szkołach, po 1/2 etatu w każdej – na podstawie umowy o pracę. Od 1 września w jednej szkole mam dopełnienie etatu w świetlicy do 30 czerwca za nauczyciela, który ma urlop na podratowanie zdrowia. Czy w związku z tym powinnam mieć zmieniony sposób zatrudnienia z umowy o pracę na przez mianowanie? Nadmieniam, że jestem nauczycielem dyplomowanym z 30-letnim stażem pracy.

Nie, dlatego że dodatkowe godziny są przyznane tylko okresowo – do 30 czerwca.

Aby można było zatrudnić nauczyciela przez mianowanie, muszą istnieć warunki do zatrudnienia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony (art. 10 ust. 5 pkt 6 Karty Nauczyciela). Jeżeli dyrektor już teraz wie, że nie będzie miał możliwości zagwarantowania zatrudnienia nauczyciela dyplomowanego w pełnym wymiarze zajęć, to rzeczywiście nie można nawiązać stosunku na podstawie mianowania. W opisanym przypadku w jednej ze szkół z nauczycielem czasowo zmieniono dotychczasowe warunki pracy. Nie ma przy tym znaczenia stopień awansu zawodowego nauczyciela, gdyż zatrudnienie w wymiarze pełnego pensum dydaktycznego ma z góry określony i znany stronom czas trwania, a tym samym nie zachodzą przesłanki dla przekształcenia zatrudnienia ze stosunku pracy opartego na umowie o pracę na czas nieokreślony w zatrudnienie na podstawie mianowania (art. 10 ust. 5 pkt. 6 Karty Nauczyciela).

Dalszy ciąg dostępny jest

dla posiadaczy prenumeraty zamówionej w Wydawnictwie Sukurs.

Otrzymasz dostęp do archiwum z 4 tysiącami artykułów, drukowane numery pocztą i wiele narzędzi dla bibliotekarzy.

Zaloguj się jeśli masz już prenumeratę.

11/2020

...lub zamów numer Biblioteka w Szkole 11/2020

W cenie 20,00 zł

Zamów numer

Typ: Prawo

Temat: Prawo

Autor: Dariusz Skrzyński

Stan prawny: listopad 2020

Dodaj artykuł do ulubionych, aby wrócić do niego w przyszłości.